Prof.Dr.Dilek Özcengiz

Archive for Şubat, 2010

AKUT BÖBREK YETMEZLİĞİ

Akut böbrek yetmezliği,  üre ve diğer azot atık ürünlerinin retansiyonu, elektrolit ve ekstrasellüler volüm disregülasyonu ile sonuçlanan böbrek işlevlerindeki ani kayıp olarak tanımlanır. Böbrek işlevlerindeki kayıp en kolaylıkla serum kreatinin ölçülmesi ile ortaya konur.

Serum kreatinin değerleri glomerüler filtrasyon hızını (GFR) niteliksel olarak ifade için kullanılır. Ancak GFR’yi kesin olarak ortaya koymaz.

• Ciddi akut böbrek yetmezliğinin erken safhalarında GFR gerçekte çok azalmış olmasına rağmen serum kreatinin düzeyleri düşük olabilir çünkü kreatinin birikmesi için yeterli zaman henüz geçmemiştir.
• Kreatinin diyaliz ile uzaklaştırılır. Diyaliz başlandıktan sonra kreatinin düzeyleri böbrtek işlevlerini değerlendirmek için kullanılamaz. Bu durumun tek istisnası hemodiyaliz uygulamasıdır. Hemodiyaliz uygulaması sırasında serum kretainin gönden güne düşer, bu da renal işlevlerin düzeldiğini gösterir.

Akut böbrek yetmezliğinin nitel tanımında bir görüş birliği yoktur. Bu nedenle disiplinler arası dil birliği ve çalışmaların anlaşılabilmesi için RİFLE kriterleri ortaya atılmıştır. Son zamanlarda bu kriterler kullanılmaktadır. Bu kriterler Akut Renal Hasarlanmayı (AKİ) tanımlamayı amaçlar. [4].

RIFLE Kriterleri :  RIFLE kriterleri serum kreatininin yükselme şiddeti, idrar debisinin değişiklik miktarını temel alarak hasarlanmanın üç derecesini ( Risk-Hasarlanma-Yetmezlik) tanımlar ve durumun işlev kaybı ya da son dönem böbrek hastalığı durumunu ölçer.

• RISK (RİSK) :  Serum kreatininde 1.5 kat artış veya GFR %25 azalma ya da 6 saat için idrar debisinin <0.5 mL/kg/saat olmasıdır.
• INJURY (HASARLANMA) : Serum kreatininde 2 kat artış veya GFR %50 azalma ya da 12 saat için idrar debisinin <0.5 mL/kg/saat olmasıdır.
• FAILURE : (YETMEZLİK)Serum kreatininde  3 kat artış veya GFR %75 azalma ya da 24 saat için idrar debisinin <0.5 mL/kg/saat olması veya 12 saat için anüri olmasıdır.
• LOSS (KAYIP) : Böbrek işlevlerinin dört haftadan daha uzun süre tamamen kaybolmasıdır. Renal replasman tedavisi gerekir.
• ESRD (SON DÖNEM BÖBREK HASTALIĞI): Böbrek işlevlerinin üç aydan daha uzun süre tamamen kaybolmasıdır. Renal replasman tedavisi gerekir.

Tanı kriterleri ancak yeterli volüm tedavisi yapıldıktan sonra uygulanabilir.Eğer üriner kanalda bir tıkanma varsa oligüri böbrek hasarını ifade etmez.

AKUT BÖBREK HASARLANMASINDA RENAL REPLASMAN TEDAVİSİ

AKİ (Acute kidney injury=Akut böbrek hasarlanması) veya akut renal yetmezlikli hastada tedavi temel olarak destekleyicidir. Şiddetli böbrek hasarlanmasında renal replasman tedavisi (RRT) endikasyonu vardır. Bu tedaviler aralıklı (intermittent=IHD) hemodiyaliz, sürekli replasman tedavileri (Continuous renal therapy CRRTs) ve hibrit terapileri içerir.

ENDİKASYONLAR:

• Refrakter sıvı aşırı yükü
• Hiperkalemi ( plazma potasyum konsantrasyonu >6.5 meq/L) veya potasyum düzeyinin hızla yükselmesi
• Perikardit, nöropati veya mental durumda açıklanamayan değişiklik gibi üremi bulguları
• Metabolik asidoz ( 7.1’den küçük)

ZAMANLAMA:

Erken profilaktik diyalizin başlanmasının gerekliliği klinik veya deneysel bir çalışma ile gösterilememiştir. AKİ nedeniyle renal yetmezlik bulguları veya semptomların gelişmesi diyalizin başlaması için endikasyondur.  Bir diğer parametre de BUN değerlerinin 80-100 mg/dL olmasıdır ki; bu konuda fikir birliği yoktur.